Memleketin dört bir tarafı maden aramaları için adeta tahsis edildi. Oysa İliç faciası başta olmak üzere çöken susuzlaştırma havuzları ile yaşanan çevre felaketleri iktidar sahiplerinin yaptıkları işin yanlış olduğunu gözlerine soktu ama nafile. Dünyanın dört bir tarafında yaşanan maden kaynaklı çevre faciaları da ne yazık ki görmezden geliniyor.
Yeni yayınlanan bir araştırmada maden facialarının çevresel etkilerinin yıllarca devam edeceğini gösteriyor. Brezilya'daki felaket niteliğindeki Fundão barajının çökmesinin üzerinden on yıldan fazla bir süre geçtikten sonra, bilim insanları madencilik atıklarının hâlâ günlük gıdalara karıştığına dair endişe verici kanıtlar ortaya çıkardı.
Brezilya ve İspanya’dan üniversitelerin ortak yürüttüğü araştırmada bölgede yetişen ürünlerin meyvelerinde sağlığa zararlı ağır metallerin ortaya çıktığı belirtiliyor. Brezilya'da 2015'teki maden faciası sonucu kirlenen topraklarda yetişen ürünleri inceleyen araştırmacılar, zehirli metallerin topraktan yenilebilir bitkilere geçtiğini gösteriyor.
Muz, manyok ve kakao gibi bitkilerin kurşun ve kadmiyum gibi elementleri aldığı, özellikle muzun altı yaşın altındaki çocuklar için potansiyel sağlık riski taşıdığı tespit edildi. Yetişkinler için acil tehlike daha düşük olsa da bilim insanları uzun süreli maruz kalmanın kümülatif sağlık sorunlarına yol açabileceği bildiriyorlar.
Araştırma ekibi, felaketten etkilenen topraklarda yetiştirilen muz, manyok ve kakao posalarında demir oksitlerle bağlantılı metaller olan kadmiyum, krom, bakır, nikel ve kurşun seviyelerini incelediler. Bulguları, kirlenmiş topraklarda yetiştirilen muzların tüketiminin altı yaş ve altındaki çocuklar için potansiyel bir sağlık riski oluşturabileceğini tespit ettiler.
Araştırmacılar çalışmayı titiz bir şekilde yürütmüşler. Kökler, gövdeler, yapraklar ve soyulmuş meyveleri ayrı ayrı analiz etmişler. Ağır metal içeriklerini akredite laboratuvarda tespit etmişler. Muz ve manyokta, krom hariç neredeyse tüm potansiyel toksik elementlerin toprakta, köklerde ve yumrularda daha yüksek miktarlarda bulunduğu tespit edilmiş. Kakaoda gövdelerde, yapraklarda ve meyvelerde daha yüksek seviyelerde ağır metal bulunmuş. Araştırıcılar kakao posasında, bakır ve kurşun konsantrasyonlarının Dünya Gıda Tarım Örgütü (FAO) tarafından belirlenen limitlerin çok üzerinde bulunduğuna dikkat çekiyorlar.
Araştırma ekibi, kirlenmiş topraklarda yetiştirilen ürünlerin uzun yıllar boyunca tüketilmesinin kümülatif etkilere yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Aynı zamanda vücutta ağır metal birikiminin DNA hasarına neden olabileceğine ve kanser vakalarının artabileceğine dikkat çekiyorlar.
