Dünya ısınıyor ama dağlar daha hızlı ısınıyor. Dünyanın dört bir yanındaki dağlık bölgeler, altlarındaki ova topraklarından daha hızlı ısınıyor ve bu durum, bir milyardan fazla insanı etkileyebilecek kar, yağmur ve su kaynaklarında dramatik değişikliklere yol açıyor.
Büyük bir küresel inceleme, yükselen sıcaklıkların kar yağışını yağmura dönüştürdüğünü, buzulları küçülttüğünü ve dağlık bölgelerdeki hava koşullarını daha aşırı ve tahmin edilemez hale getirdiğini ortaya koyuyor. Bu değişiklikler, Çin ve Hindistan da dahil olmak üzere büyük nüfuslar için su kaynaklarını tehdit ederken, aynı zamanda sel, ekosistem çöküşü ve ölümcül hava olayları risklerini de artırıyor.
Küresel çapta yapılan önemli bir araştırmaya göre, dünyanın dört bir yanındaki dağlar, yakındaki ova bölgelerine göre daha hızlı ısınıyor ve bu durum, bu bölgelerde yaşayan veya geçimini bu bölgelere bağlı olan milyarlarca insan için ciddi sonuçlar doğurabilecek potansiyele sahip bulunuyor. Araştırmacılar, yüksek rakımlardaki iklim değişikliklerinin daha hızlı ve daha yoğun bir şekilde gerçekleştiğini, su kaynakları, ekosistemler ve insan güvenliği için riskleri artırdığını belirtiyor.
Araştırma ekibi, küresel iklim veri kümelerinden elde edilen bilgileri, büyük dağlık bölgelerden alınan ayrıntılı vaka çalışmalarıyla birlikte analiz etmişler. Bu bölgeler arasında Kayalık Dağlar, Alpler, And Dağları ve Tibet Platosu yer alıyor. Yapılan iklim değerlendirmeleri 1980 ile 2020 yılları arasını içeriyor ve endişe verici eğilimleri ortaya koyuyor:
Çalışmaya göre dağlık bölgeler, çevredeki ovalara göre yüzyılda ortalama 0,21 derece daha hızlı ısınıyor. Yağış rejimleri giderek daha düzensiz hale geliyor ve kar yağışının yerini giderek daha çok yağmur alıyor.
Bu değişikliklerin sonuçları yüksek rakımlı toplulukların çok ötesine uzanıyor. Bir milyardan fazla insan, tatlı su kaynağı olarak dağlardaki kar ve buzullara bağımlı bulunuyor. Buna, dünyanın nüfus bakımından en büyük iki ülkesi olan Çin ve Hindistan'daki büyük nüfuslar da dahil durumda. Bu ülkeler su ihtiyaçlarının büyük bir kısmını Himalayalar'dan karşılıyor.
Himalaya buzları tahmin edilenden daha hızlı azalıyor. Hava ısındığı için kar yağışından yağmura geçildiğinde, yıkıcı sellerin yaşanma olasılığı artıyor.
Yükselen sıcaklıklar, bitkileri ve hayvanları daha serin koşullar arayışıyla dağ yamaçlarının daha yukarısına doğru hareket etmeye zorluyor. Sıcaklıklar yükseldikçe, hayvanlar, böcekler daha serin koşulları kovalayarak dağların daha yukarısına doğru hareket ediyor.
Son dönemdeki felaketler, durumun ne kadar acil hale geldiğini gösteriyor. 2025 yılı yazında Pakistan'da, şiddetli muson fırtınaları aşırı dağ yağışlarıyla birleşerek 1000'den fazla insanın ölümüne yol açan ölümcül sellere neden oldu.
