Patates kızartması, sürekli tüketimde sorun yaratabiliyor. Yaklaşık 40 yıl boyunca 205.000'den fazla kişiyi takip eden büyük bir araştırma, haftada üç porsiyon patates kızartması tüketmenin tip 2 diyabet geliştirme riskini %20 oranında artırdığını, fırında pişirilmiş, haşlanmış veya püre haline getirilmiş patateslerin ise riskte önemli bir artış meydana getirmediğini gösteriyor. Araştırma ayrıca, patates yerine tam tahılların tüketilmesinin diyabet riskini azalttığını, beyaz pirinçle değiştirilmesinin ise tam tersi etki yarattığını ortaya koyuyor.
Patates kızartması uzun zamandır sağlıksız bir yiyecek seçeneği olarak eleştiriliyor ve yeni araştırmalar, diğer patates yemeklerinden daha çok bu ünü hak etmiş olabileceğini gösteriyor.
Araştırma ayrıca, bir kişinin diyetinde patatesin yerine ne tüketildiğinin de önemli olduğunu ortaya koyuyor.
Patatesler lif, C vitamini ve magnezyum gibi besin maddeleri yönünden zengin sayılıyor. Bununla birlikte, nişasta bakımından da zengin olduğu için nispeten yüksek bir glisemik indekse sahip görünüyor. Bu da kan şekeri seviyelerinin hızla yükselmesine neden olabiliyor.
Araştırmacılar, sıklıkla göz ardı edilen iki önemli faktöre dikkat çekiyor. Birincisi, patates çok farklı şekillerde hazırlanabilir. İkincisi, patatesin sağlık üzerindeki etkileri, insanların onun yerine hangi yiyecekleri tükettiğine bağlı olabiliyor.
Araştırma 1984 ile 2021 yılları arasında kaydı tutulan 205.000'den fazla kişiyi kapsıyor. Araştırmanın başlangıcında, katılımcıların diyabet, kalp hastalığı veya kanser gibi rahatsızlıkları bulunmuyor.
Yaklaşık 40 yıllık takip süresi boyunca 22.299 katılımcıda tip 2 diyabet gelişmiş. Araştırmacılar, diyabet riskini etkileyebilecek yaşam tarzı alışkanlıkları ve beslenme faktörlerini hesaba kattıktan sonra, haftalık her üç porsiyon patates tüketiminin genel olarak tip 2 diyabet oranında %5'lik bir artışla ilişkili olduğunu bildiriyorlar. Ancak en güçlü ilişki patates kızartmasıyla ilgili görünüyor. Haftada her üç porsiyon patates kızartması, tip 2 diyabet oranında %20'lik bir artışla ilişkili olduğu dikkati çekiyor.
Fırında pişirilmiş, haşlanmış veya püre haline getirilmiş patateslerin benzer tüketimi ise istatistiksel olarak diyabetle ilişkili görünmüyor.
Haftada üç porsiyon patatesin tam tahıllarla değiştirilmesi, tip 2 diyabet oranında %8'lik bir düşüşle ilişkili görünüyor. Fırında pişirilmiş, haşlanmış veya püre haline getirilmiş patateslerin tam tahıllarla değiştirilmesi durumunda ise oran %4 daha düşüyor. Patates kızartmasının tam tahıllarla değiştirilmesi halinde tip 2 diyabet oranı %19 oranında düşüyor. Patates yerine pirinç tüketenlerde ise tip 2 diyabet oranı artıyor.
Bulgular, patates tüketimi ile tip 2 diyabet riski arasındaki ilişkinin, diğer gıda tüketimlerine göre farklı etkilere neden olduğunu da gösteriyor.
Fırında pişirilmiş, haşlanmış ve püre haline getirilmiş patatesler, nispeten düşük çevresel etkileri ve genel besin değerleri nedeniyle sağlıklı ve çevre dostu bir diyet olarak sayılabiliyor. Ancak diyabet riskini azaltmak için tam tahıllı gıda tercihlerinin öne çıktığı da dikkati çekiyor.
