ÇTSO öncülüğünde hayata geçirilen müze, dünyaca ünlü Türk denizcisi ve haritacısı Piri Reis’in yaşamını, eserlerini ve keşiflerini dijital teknolojilerle buluşturarak ziyaretçilerine farklı bir tarih deneyimi sunacak. Açılışta Çanakkale’nin müze kimliğinin güçlendirilmesi ve kentin sahip olduğu tarihi değerlerin turizme kazandırılması yönünde önemli mesajlar verildi.
Çanakkale, tarihsel mirasına bir yenisini daha ekledi. Türk denizcilik tarihinin en önemli isimlerinden Piri Reis’in yaşamını ve bilimsel çalışmalarını gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla hazırlanan Piri Reis Müzesi, düzenlenen törenle kapılarını açtı. Çanakkale Ticaret ve Sanayi Odası (ÇTSO) tarafından kente kazandırılan müze, yalnızca geçmişin izlerini sergileyen bir alan olmanın ötesinde, tarihsel bilgiyi dijital uygulamalarla bir araya getiren modern müzecilik anlayışıyla dikkat çekti.
Piri Reis'in haritacılık alanındaki çalışmalarından denizcilik tarihine, Kitab-ı Bahriye eserinden Çanakkale Boğazı'nın tarihsel önemine kadar pek çok başlığın ele alındığı müzede, ziyaretçilerin bilgileri yalnızca okuyarak değil, etkileşimli uygulamalar aracılığıyla keşfederek öğrenmesi hedeflendi. Böylece Çanakkale'nin köklü denizcilik geçmişi, kentin kültür ve turizm hayatına kazandırılan yeni bir mekânda ziyaretçilerle buluşmaya başladı.
Piri Reis Müzesi'nin açılış törenine Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman, Belediye Başkanı Muharrem Erkek, AK Parti Çanakkale Milletvekili Ayhan Gider, Çanakkale Boğaz ve Garnizon Komutanı Tuğamiral Birol Orak, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, İl Kültür ve Turizm Müdürü Çağman Esirgemez, ÇTSO yönetim kurulu üyeleri, siyasi parti temsilcileri, meclis üyeleri ve oda üyeleri katıldı.
Saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başlayan programda, İçişleri Bakan Yardımcısı Bülent Turan ile İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz'un açılışa ilişkin mesajları da okundu. Mesajların ardından kürsüye çıkan isimler, Piri Reis'in Türk ve dünya tarihi açısından taşıdığı öneme, Çanakkale'nin kültürel mirasına ve müzenin kente sağlayacağı katkılara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
İki yıllık çalışmanın ürünü
Açılış konuşmasını gerçekleştiren ÇTSO Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Murat Aydoğdu, Çanakkale'nin tarihi ve kültürel değerlerini korumanın ve gelecek nesillere aktarmanın önemli bir sorumluluk olduğunu belirtti. Piri Reis Müzesi'nin bu anlayışın somut bir ürünü olduğunu ifade eden Aydoğdu, projenin ortaya çıkış süreci hakkında bilgi verdi.
Müzenin bulunduğu binanın geçmişine de değinen Aydoğdu, yapının 1999 yılında ÇTSO'ya tahsis edildiğini, deprem sonrasında aslına uygun şekilde yeniden inşa edilerek 2000 yılında hizmete kazandırıldığını aktardı. 2012 yılına kadar oda hizmet binası olarak kullanılan yapının, bu tarihten sonra Çanakkale Evi adıyla kültürel etkinliklere ev sahipliği yaptığını belirtti.
Piri Reis Müzesi projesi üzerinde yaklaşık iki yıldır çalıştıklarını kaydeden Aydoğdu, müzenin Çanakkale'nin kültür turizmine katkı sunmasını ve denizcilik tarihine yönelik ilgiyi artırmasını amaçladıklarını söyledi. Binanın mülkiyetinin de ÇTSO'ya geçtiğini belirten Aydoğdu, özel müze statüsü için gerekli başvuruların yapılacağını ifade etti. Aydoğdu, müzenin ortaya çıkmasında emeği bulunan herkese teşekkür etti.
Piri Reis gelecek nesillere örnek olacak
ÇTSO Yönetim Kurulu Sayman Üyesi Şakir Kutluay da müzenin hayata geçirilmesinde görev almaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Bir şehre bırakılabilecek en değerli miraslardan birinin geçmişine sahip çıkmak ve gelecek kuşaklara kalıcı eserler kazandırmak olduğunu belirten Kutluay, Piri Reis Müzesi'nin özellikle çocuklar ve gençler açısından önemli bir eğitim ve keşif alanı olacağını söyledi.
Piri Reis'in yalnızca denizcilik ve haritacılık alanında değil, bilimsel merakı ve araştırmacı kişiliğiyle de örnek alınması gereken bir isim olduğunu vurgulayan Kutluay, müzenin yeni nesillerin bu büyük tarihsel şahsiyeti daha yakından tanımasına imkân sağlayacağını ifade etti.
Kutluay, Piri Reis'in 1513 tarihli dünya haritasının günümüze ulaşan parçasının 1929 yılında Topkapı Sarayı'nda bulunmasına da değindi. Mustafa Kemal Atatürk'ün haritanın önemini görerek incelenmesini ve çoğaltılmasını sağlamasını hatırlatan Kutluay, müzenin ortak emek ve inançla ortaya çıktığını belirterek projeye katkı sunanlara teşekkür etti.
Piri Reis'in haritaları dijital uygulamalarla tanıtılacak
Müzenin bilimsel ve tasarımsal hazırlık sürecine ilişkin bilgi veren müze bilimci Yeşim Kartaler, uzun süren araştırma, tasarım ve üretim çalışmalarının ardından ziyaretçilere hazır hale getirilen sergi alanlarının içeriğini anlattı.
Piri Reis'in 1513 yılında çizdiği dünya haritasının 2017 yılında UNESCO Dünya Belleği Listesi'ne alındığını hatırlatan Kartaler, müzede Piri Reis'in hayatının, haritalarının, Kitab-ı Bahriye eserinin ve denizcilik mirasının bir bütün olarak ele alındığını belirtti.
Tarihsel araştırmaların dijital teknolojilerle desteklendiğini ifade eden Kartaler, ziyaretçilerin dokunarak, araştırarak ve keşfederek öğrenebileceği etkileşimli bir müze tasarladıklarını söyledi. Piri Reis'in haritalarında kullandığı sembol ve işaretlerin dijital uygulamalar aracılığıyla ziyaretçilere aktarıldığını belirten Kartaler, Çanakkale Boğazı'nın tarih boyunca şekillendirdiği ticaret yolları, limanlar ve batıkların da müzenin önemli bölümleri arasında bulunduğunu kaydetti.
Gider: Çanakkale'nin her köşesi tematik müzelerle donatılmalı
AK Parti Çanakkale Milletvekili Ayhan Gider, konuşmasında Çanakkale'nin sahip olduğu tarihi değerlerin büyüklüğüne dikkat çekti. Çanakkale'nin çok sayıda önemli tarihsel mirası bünyesinde barındırdığını belirten Gider, Troya ve Çanakkale Savaşları gibi dünya tarihine damga vuran iki büyük olayın, kentin diğer önemli değerlerinin yeterince görünür olmasının önüne geçebildiğini ifade etti.
Piri Reis'in yalnızca dünya haritası çizen bir denizci olmadığını, aynı zamanda bilim insanı, coğrafyacı ve büyük bir komutan olduğunu vurgulayan Gider, Çanakkale'nin böyle önemli bir tarihsel şahsiyeti kendi kimliğiyle tanıtabileceği bir müzeye kavuşmasının değerli olduğunu söyledi.
Çanakkale'nin farklı temalarda müzelerle zenginleştirilmesi gerektiğini dile getiren Gider, Dumlupınar ve Piri Reis gibi isimlerin ve tarihsel değerlerin başlı başına birer müze konusu olabileceğini belirtti. Gider, müzenin hayata geçirilmesinde emeği bulunan ÇTSO yönetimine, özellikle Bülent Engin ve Selçuk Semizoğlu'na teşekkür ederek, bu projenin başka müzelerin de kente kazandırılması için örnek olmasını temenni etti.
Erkek: Piri Reis Müzesi Çanakkale'ye çok yakıştı
Çanakkale Belediye Başkanı Muharrem Erkek ise müzenin açılışından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, kentin tarihsel ve kültürel birikimini gelecek kuşaklara taşıyacak önemli bir yapının hizmete girdiğini söyledi.
Piri Reis'in 1513 tarihli dünya haritasını Yavuz Sultan Selim'e sunduğunda söylediği aktarılan “Dünya ne kadar küçük” sözünü hatırlatan Erkek, bilginin artmasıyla insanın ufkunun genişlediğini ve dünyanın daha iyi anlaşılabildiğini ifade etti. Piri Reis'in yalnızca büyük bir komutan ve denizci olmadığını, aynı zamanda önemli bir coğrafyacı, haritacı ve bilim insanı olduğunu belirten Erkek, onun gözlemlerini, keşiflerini ve bilgilerini eserlerine aktararak insanlığın ortak mirasına sunduğuna dikkat çekti.
Piri Reis'in Kitab-ı Bahriye eserinin Çanakkale Boğazı, adalar ve bölgenin coğrafyası açısından önemli ayrıntılar barındırdığını kaydeden Erkek, müzenin kente çok yakıştığını söyledi.
Erkek, Cumhuriyet Meydanı'nda bulunan eski Çanakkale Lisesi binası ile karşısındaki eski Öğretmenevi olarak kullanılan tarihi Taş Mektep'in de ilerleyen dönemde müze, kültür ve sanat atölyeleri olarak değerlendirilmesini arzu ettiklerini dile getirdi. Çanakkale'nin tarih, kültür, turizm ve üniversite şehri kimliğinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Erkek, müzenin açılmasına katkı sunan herkese teşekkür etti.
Vali Toraman: Bu mirasın merkezinde Çanakkale var
Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman, törende yaptığı konuşmada Türk milletinin tarih boyunca farklı coğrafyalarda devletler kurduğunu ve denizcilik alanında da önemli bir birikim oluşturduğunu söyledi. Anadolu'ya ulaşan Türklerin denizle karşılaştıklarında durmadığını, Çaka Bey ve Umur Bey gibi isimlerle donanmalar kurarak denizlere açıldığını belirten Toraman, bu geleneğin Osmanlı döneminde daha da ileri taşındığını ifade etti.
Çanakkale'nin coğrafi konumunun tarih boyunca stratejik önem taşıdığını vurgulayan Toraman, Gazi Süleyman Paşa, Ece Bey ve Yakup Bey gibi tarihsel şahsiyetlerin Rumeli'ye geçiş ve fetih sürecinde önemli roller üstlendiğini hatırlattı. Rumeli'nin fethinin Anadolu'nun fethi kadar önemli olduğunu belirten Toraman, bu büyük tarihsel mirasa sahip çıkmanın gelecek nesillere karşı bir sorumluluk olduğunu dile getirdi.
Osmanlı'nın ilk donanmasını bu bölgede teşkilatlandırdığını, ilk tersanesini burada kurduğunu ve ilk kaptan-ı deryasını burada görevlendirdiğini ifade eden Toraman, Çanakkale'den Ege Denizi'ne, Akdeniz'e ve daha uzak coğrafyalara uzanan denizcilik faaliyetlerinin bilgi ve birikimle mümkün olduğunu söyledi.
Bu tarihsel birikimin en önemli temsilcilerinden birinin Piri Reis olduğunu belirten Toraman, onun döneminin en ileri bilgi ve bilim düzeyine sahip isimleri arasında yer aldığını vurguladı. Piri Reis'in ortaya koyduğu başarıların günümüz için de önemli bir mesaj taşıdığını ifade eden Toraman, Türk milletinin bugün de bilim, teknoloji ve denizcilik alanlarında dünyanın öncü ülkeleri arasında yer alabileceğini söyledi.
Türk Deniz Kuvvetleri'nin askeri alandaki gelişimine de değinen Toraman, Çanakkale'nin denizle olan bağının yalnızca geçmişle sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Denizcilik eğitiminin, ticari faaliyetlerin, sportif çalışmaların ve askeri yapılanmanın kentte daha fazla geliştirilmesi gerektiğine dikkat çeken Toraman, büyük tarihsel şahsiyetlerin özellikle genç nesillere doğru şekilde tanıtılmasının önemini vurguladı.
“Eski şehir kimliğimizi korumalıyız”
Vali Toraman, konuşmasında tarihi yapıların korunması konusuna da özel bir yer ayırdı. Şehirlerin gelişimi ve dönüşümü sırasında eski şehir merkezlerinin önemli ölçüde zarar gördüğünü belirten Toraman, Çanakkale'de geçmişin izlerini taşıyan yapıların hâlâ bulunmasının büyük bir fırsat olduğunu söyledi.
Piri Reis Müzesi'nin bulunduğu binanın da bu açıdan önemli bir örnek olduğunu ifade eden Toraman, yapının aslına uygun şekilde yeniden inşa edilerek korunmasının kentin kimliğine sahip çıkmak anlamına geldiğini dile getirdi. Tarihi yapıların yalnızca eski binalar olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Toraman, bunların gelecek kuşaklara bırakılan birer emanet olduğunu belirterek ÇTSO yönetimine teşekkür etti.
Müzecilik anlayışının da zaman içerisinde değiştiğini kaydeden Toraman, özellikle genç kuşakların dijital teknolojilere olan ilgisinin müze tasarımlarında dikkate alınması gerektiğini söyledi. Piri Reis Müzesi'nin dijital ve etkileşimli konseptiyle bu ihtiyaca yanıt verecek bir çalışma olduğunu belirten Toraman, projenin hazırlanmasında emeği geçenleri tebrik ederek müzenin Çanakkale'ye hayırlı olmasını diledi.
Açılış kurdelesi kesildi, müze gezildi
Konuşmaların tamamlanmasının ardından protokol üyelerinin katılımıyla açılış kurdelesi kesildi. Törenin ardından müze bilimci Yeşim Kartaler eşliğinde sergi alanlarını gezen davetlilere, müzenin bölümleri, sergilenen eserler ve dijital uygulamalar hakkında bilgi verildi.
Piri Reis'in yaşamından haritacılık çalışmalarına, Kitab-ı Bahriye eserinden Çanakkale Boğazı'nın tarihsel denizcilik geçmişine uzanan içerikleriyle ziyaretçilerini karşılayan müze, kentin kültürel mirasını farklı bir anlatımla geleceğe taşımayı amaçlıyor.
Çanakkale'nin Troya'dan antik kentlere, Osmanlı denizcilik tarihinden Çanakkale Savaşları'na kadar uzanan geniş tarihsel birikimi düşünüldüğünde, Piri Reis Müzesi kentin müze ve kültür turizmi çeşitliliğine yeni bir halka olarak eklendi.
Atakan Alkış
