Çanakkale Tarih ve Kültür Vakfı (ÇATKAV), Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi ve Çanakkale Belediyesi iş birliğiyle düzenlenen “Çanakkale Tarih ve Kültür Sempozyumu 2026”, Çanakkale Belediyesi Kültür Merkezi Nikah Salonu’nda gerçekleştirildi. “Çanakkale’de Cumhuriyetin İlk Yılları” ana temasıyla düzenlenen etkinlikte, kentin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecindeki siyasi, ekonomik, kültürel, idari ve mekânsal dönüşümü sekiz ayrı bildiri başlığıyla masaya yatırıldı.
17 Ekim 2026 Cumartesi günü saat 10.00 ile 16.00 arasında gerçekleştirilen sempozyum, Çanakkale’nin yakın tarihine ışık tutan kapsamlı araştırmalara ev sahipliği yaptı. ÇATKAV ve ÇOMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi ortaklığında hazırlanan programa akademisyenler, araştırmacılar, yerel tarih meraklıları, öğrenciler ve çok sayıda vatandaş katıldı. Gün boyu iki oturum halinde devam eden etkinlikte, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Çanakkale’nin merkezinde, ilçelerinde, köylerinde ve adalarında yaşanan toplumsal, idari ve ekonomik değişimler tarihsel belgeler ışığında tartışıldı.
İlk oturumda Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş, ekonomi, arkeoloji ve kentleşme konuşuldu
Saat 10.00 ile 10.30 arasında yapılan açılış konuşmalarının ardından saat 10.30’da sempozyumun ilk oturumuna geçildi. Oturum yöneticiliğini Prof. Dr. Bülent Bakar’ın üstlendiği bu bölümde, kentin Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki genel manzarası dört farklı bildiriyle incelendi.
İlk oturumun açılış sunumunu gerçekleştiren Prof. Dr. Aşkın Koyuncu, “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Çanakkale” başlıklı bildirisiyle kürsüye çıktı. Koyuncu sunumunda, Osmanlı Devleti’nin son döneminden Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna uzanan tarihsel süreçte Çanakkale’nin geçirdiği idari, demografik ve toplumsal dönüşümü kapsamlı bir perspektifle aktardı.
Ardından söz alan Prof. Dr. Turan Takaoğlu, “Atatürk Döneminde Çanakkale’de Kültürel ve Arkeolojik Çalışmalar” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Takaoğlu, erken Cumhuriyet döneminde kentin zengin tarihsel ve arkeolojik mirasının korunması, araştırılması ve gün yüzüne çıkarılması adına yürütülen bilimsel faaliyetleri ve kültür politikalarını katılımcılarla paylaştı.
Oturumun üçüncü konuşmacısı Dr. Mithat Atabay ise “Atatürk Döneminde Çanakkale’nin Ekonomik ve Mali Durumu” başlıklı sunumuyla savaş yıllarının ardından yeniden ayağa kalkan kentin iktisadi yapısını ele aldı. Atabay, dönemin ticari faaliyetlerini, üretim olanaklarını, mali politikalarını ve halkın geçim kaynaklarını verilerle ortaya koydu.
İlk oturumun son sunumunda Mimar İsmail Erten, “Atatürk Döneminde Çanakkale’de Kentleşme ve Şehir Planı” başlıklı bildirisiyle kentin fiziksel ve mimari gelişimini değerlendirdi. Erten, Cumhuriyet’in modernleşme vizyonunun Çanakkale sokaklarına, kamusal alanlarına ve imar planlarına nasıl yansıdığını anlattı. Saat 12.30’da tamamlanan ilk oturumun ardından 12.30 ile 13.30 saatleri arasında öğle arası verildi.
İkinci oturumda idareciler, ada politikaları ve kırsal yaşam incelendi
Sempozyumun öğleden sonraki ikinci oturumu, saat 13.30’da Dr. Mithat Atabay’ın oturum başkanlığında başladı. Bu oturumda Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki yerel yöneticilerden Gökçeada ve Bozcaada politikalarına, Biga köylerindeki günlük yaşamdan Köy Kanunu’nun kırsal yerleşmelere etkisine kadar uzanan geniş bir yelpazede sunumlar yapıldı.
İkinci oturumun ilk konuşmacısı Öğr. Gör. Yağmur Sayın, “Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Çanakkale’nin İdarecileri” başlıklı sunumunda kentin kuruluş yıllarında görev yapan mülki ve yerel yöneticileri, bu isimlerin yürüttüğü çalışmaları ve dönemin idari mekanizmasını detaylarıyla aktardı.
Daha sonra kürsüye gelen Prof. Dr. Ramazan Erhan Güllü, “Atatürk Döneminde İmroz (Gökçeada) ve Bozcaada Rumlarına Yönelik Politikalar” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Güllü, Lozan Barış Antlaşması sonrasında Türkiye sınırları içinde kalan iki stratejik adada yaşayan Rum nüfusa yönelik idari, eğitim ve toplumsal politikaları tarihsel çerçevede değerlendirdi.
Yerel basının tarihsel kaynak olarak önemine dikkat çeken Prof. Dr. Bülent Bakar ise “Biga Köylerinde Sosyo-Kültürel ve Ekonomik Hayat (Basın’da 1930’lu Yıllar)” başlıklı sunumuyla katılımcıların karşısına çıktı. Bakar, 1930’lu yılların gazete arşivlerinden hareketle Biga kırsalındaki köylülerin ekonomik koşullarını, sosyal yaşamını, eğitim ve kültür hayatındaki değişimleri çarpıcı örneklerle inceledi.
Oturumun son bildirisini sunan Prof. Dr. Ali Tolga Özden, “Cumhuriyet’in Mekânsal Manifestosu: Köy Kanunu ve Kırsal Yerleşmeler” başlıklı konuşmasında, genç Cumhuriyet’in kırsal kalkınma ve modernleşme hamlesini ele aldı. Özden, 1924 tarihli Köy Kanunu’nun kırsal yerleşimlerin planlanması, kamusal yapıların inşası ve köy yaşamının mekansal organizasyonu üzerindeki etkilerini anlattı.
Forum ve değerlendirmelerle tamamlandı
İkinci oturumun saat 15.30’da sona ermesinin ardından sempozyumun kapanış bölümünü oluşturan forum ve değerlendirme kısmına geçildi. Saat 15.30 ile 16.00 arasında gerçekleştirilen bu bölümde dinleyicilerin soruları yanıtlanırken, katılımcı akademisyenler Çanakkale’nin Cumhuriyet dönemi tarihine ilişkin genel değerlendirmelerde bulundu. ÇATKAV ve ÇOMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi iş birliğiyle kent belleğine önemli katkılar sunan Çanakkale Tarih ve Kültür Sempozyumu 2026, yapılan fikir alışverişlerinin ardından saat 16.00’da sona erdi.
Atakan Alkış
