Çanakkale Savaşları’nın 111’inci yıl dönümü yaklaşırken, savaş dönemine ait dikkat çekici bir belge daha gün yüzüne çıktı. İstanbul Teknik Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü’nden Öğr. Gör. Dr. Yusuf Ziya Altıntaş, Alman Genelkurmay Başkanı Erich von Falkenhayn’ın Harbiye Nazırı Enver Paşa’ya gönderdiği telgrafta Osmanlı askerinin cesaretine vurgu yapıldığını açıkladı.
Altıntaş’ın verdiği bilgilere göre, Çanakkale Boğazı’ndaki savunma sırasında Osmanlı ordusu ciddi bir cephane sıkıntısı yaşıyordu. Bu nedenle Harbiye Nazırı Enver Paşa, Almanya’dan acil mühimmat desteği talebinde bulunuyordu. Ancak savaş şartları ve lojistik engeller nedeniyle Almanya, istenilen miktarda cephaneyi cepheye ulaştıramadı.
Birinci Dünya Savaşı’nın en kritik cephelerinden biri olan Çanakkale’de 1915 yılının Mart ayında çatışmalar giderek şiddetlenirken, Almanya da gelişmeleri yakından takip ediyordu. Çünkü Boğazların düşmesi durumunda Osmanlı Devleti’nin savaş dışı kalacağı, bunun da Almanya ve müttefiklerini Avrupa’da zor durumda bırakacağı değerlendiriliyordu.
Ancak Sırbistan üzerinden açılması planlanan lojistik hat kapalıydı. Tarafsız olan Romanya’nın askeri sevkiyata izin vermemesi de mühimmat gönderilmesini zorlaştırıyordu. Bu nedenle Alman makamları Çanakkale’deki topçu birliklerinin ihtiyaç duyduğu cephaneyi yeterli miktarda ulaştıramadı.
“Osmanlı Ordusunda Cesur Askerten Bol Bir Şey Yok”
Bu süreçte Alman Genelkurmay Başkanı Erich von Falkenhayn’ın İstanbul’a gönderdiği telgraf dikkat çekti. Telgrafta Osmanlı askerinin cesareti övülerek şu ifadelere yer verildi: “Çanakkale Boğazı cesurca savunulduğu takdirde kısıtlı cephane ile de ele geçirilemez. Osmanlı ordusunda cesur askerden bol bir şey yok.” Dr. Yusuf Ziya Altıntaş, bu sözlerin bir yandan Türk askerinin kahramanlığına yapılan bir övgü olduğunu, diğer yandan ise Almanya’nın yaşadığı lojistik sıkıntıları ve cepheye yeterli mühimmat gönderememesini diplomatik bir dille telafi etme çabası olarak değerlendirildiğini belirtti. Alman yetkililerin İstanbul’daki temaslarında da Türk askerinin gösterdiği direnişin büyük takdir topladığı ve olası bir başarısızlığın sorumluluğunun aslında mühimmat gönderemeyen Almanya’ya ait olduğunun kapalı kapılar ardında dile getirildiği ifade edildi.
Bünyamin Nami Tonka
Foto: ÇOMÜ Arşiv
