Koronavirüsle mücadele kapsamında hayatımıza giren HES kodu birçok yerde kullanılmaya başlandı. Alınan kararla AVM’den toplu taşımaya birçok alanda kullanılan HES kodu pazarda ve bazı işletmelerde dikkate alınmazken yeniden kırmızıya dönen kentte tehlikelerin önünü açıyor. Vatandaşlar, ilin en kalabalık yeri olarak bilinen ve sosyal mesafenin sıfıra düştü Cuma Pazarı’nda da HES kodu uygulamasının getirilmesinin şart olduğu görüşünde.
Geçtiğimiz yıl mart ayından beri 29 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs ile mücadele kapsamında pek çok tedbir geçtiğimiz Mart ayından beri alınıyor. Bu tedbirler maske mesafe ve hijyen yanında sokağa çıkma kısıtlaması, bazı işletmelerin belli kısıtlamalar doğrultusunda hizmet vermesi ve HES kodu uygulaması gibi bazı zorunluluklar getirildi. Sağlık Bakanlığı, korona virüsün yayılımını tespit etmek ve kontrol altına almak için Hayat Eve Sığar ( HES) uygulamasını geçtiğimiz yılın Mart ayı itibarıyla kullanıma sundu. Uygulama içerisindeki yoğunluk haritası ile vatandaşlar bulundukları bölgedeki vakaların yoğunluğunu şeffaf bir şekilde öğrenebilirken HES kodu ile risk taşıyıp taşımadıkları sisteme yükleniyor.
Ülke genelinde vaka sayılarında azalış sonunda İçişleri Bakanlığı tarafından yeni kontrollü normalleşme 1 Mart ile birlikte başlatıldı. Yeni kontrollü normalleşme ile iller risk değerlendirme kriterlerine göre 4 kategoriye ayrıldı. Çanakkale ise yüksek riskli (turuncu) olarak belirlendi. 2020 Aralık ayından beri hafta sonu sokağa çıkma kısıtlamaları tüm ülkede uygulanıyordu. Cumhurbaşkanlığı Kabine Toplantısı sonrası açıklanan ‘Yeni Kontrollü Normalleşme Süreci’ne göre ilimizdeki vaka yoğunluğu göz önüne alınarak kısıtlamalar azaldı. Esnaf bir süredir kapalı tuttuğu dükkanını açarken, hafta sonu sokağa çıkma kısıtlaması sadece Pazar günü olarak belirlendi. Öte yandan işletmelere girişte HES kodu zorunluluğu getirildi.
HES KODU ZORUNLULUĞU
HES kodu kontrol edilmeksizin müşteri kabul edemeyecek olan yeme-içme yerlerinde onaylanan oturma düzeninde belirtilen şeklin dışında mekanda kesinlikle fazladan masa-koltuk bulundurulmasına müsaade edilmeyeceği belirtilmesine karşın kentte bazı işletmelerin bu kurallara uymadığı gözlendi.
OTOBÜS VE AVM’LERDE SIKI TEDBİR
Kentte toplu taşımada HES kodu zorunluluğu uzun bir süredir uygulanıyor. Çok sayıda yaşlı vatandaş ise HES kodu uygulaması yüzünden mağdur olduğunu belirtiyor. Özellikle ilçelerden hastaneye gelen vatandaşlar HES kodu yüklemeyi bilmedikleri için otobüse alınmadıkları ve yardımcı olacak kimsenin bulunmadığından şikayetçi. Taksiciler ise bu işten en fazla kazanç sağlayan kesim oluyor. Belirtilenlere göre HES kodu yüklemeyi bilmeyen vatandaşlar taksi kullanmak zorunda kalıyor. Vatandaşlar hastaneden 3,5 liraya merkeze inmek yerine 70 liraya taksiye ücret ödemek durumunda kalıyorlar.
Otobüslerde halk sağlığını korumak ve koronavirüsün yayılımını önlemek için bu kadar net kurallar uygulanırken bazı esnaflar ise aylar sonra açtığı işletmesinde HES kodunu sormuyor. Özellikle maskelerin çıkarıldığı yeme ve içme yerlerinde HES kodunun sorulmaması koronavirüste büyük tehlikelere davetiye çıkartıyor. Alınan kararlara rağmen bazı işletmelerin HES kodu uygulamasının uygulanmadığı görülüyor.
Diğer yandan alışveriş merkezlerinde salgının başından beri uygulanan HES kodu uygulaması çarşı esnafında uygulanmıyor. Bazı illerde tüm işletme ve mekanlarda zorunlu kılınsa da kentimizde henüz bu zorunluluk yok.
PAZARDA HES KODU YOK
Cuma günleri İsmetpaşa mahallesinde kurulan hem uygun fiyat hem de taze sebze ve meyve için büyük talep gösterilen pazarda da HES kodu zorunluluğu uygulanmıyor. Cuma günleri kent sakinlerinin büyük çoğunluğunu ağırlayan, sabahtan akşama kadar kalabalıklar oluşan pazarda HES kodu uygulamasının olmaması da halk sağlığını tehdit ediyor. Geçen yıl kapıda bekleyen polisler içerdeki kalabalığa göre müşteri alıyordu. Bu yıl ise kapılar tamamen serbest. Durum böyle olunca pazarın içi tıklım tıklım doluyor. Kalabalık nedeniyle sosyal mesafe de sıfıra iniyor. Bu durumdan rahatsız olan vatandaşlar, pazara gelenlerin durumunun belli olmadığını belirterek kapı girişlerinde HES kodu uygulamasının yapılmasını istiyor.
HES KODU NEDİR?
HES (Hayat Eve Sığar) Kodu, Kontrollü Sosyal Hayat kapsamında, ulaşım ya da ziyaret gibi işlemlerinizde kurumlarla ve kişilerle, Covid-19 hastalığı açısından herhangi bir risk taşıyıp taşımadığınızı güvenli şekilde paylaşmanıza yarayan bir koddur.
HES KODU NASIL ALINIR?
HES kodu almanın birçok yolu var. HES kodu almak için şu yollara başvurabilirsiniz;
Telefona indirilen HES uygulaması üzerinden “HES Kodu İşlemleri” bölümüne girilir. “HES Kodu Oluştur” butonun tıklanır. KOD kullanım süresi seçilir ve KOD oluşturulur.
HES yazıp aralarında boşluk bırakılarak sırasıyla; T.C. Kimlik Numarası, T.C. Kimlik Seri Numarasının Son 4 Hanesi ve Paylaşım Süresi (gün sayısı olarak) yazılır ve 2023'e SMS olarak atılır.
Ayrıca, HES Kodu, E-Devlet internet sayfası üzerinden alınabiliyor.
Hülya Öz
