Küresel dalış turizminin 2034 yılına kadar 12 milyar doları aşması beklenirken, Çanakkale’nin yılın 12 ayı uluslararası dalış tutkunlarını ağırlayan bir destinasyon haline getirilmesi hedefleniyor.
Çanakkale, tarihi sualtı mirasını turizm ekonomisine kazandırmaya yönelik yeni bir projeyle gündeme geliyor. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu iş birliğinde hayata geçirilen ‘Derin Miras’ projesi kapsamında, Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’ndaki tarihi batıkların korunması ve uluslararası dalış turizmine tanıtılması amaçlanıyor.
Küresel ölçekte 5-6 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığı belirtilen dalış turizminin, 2034 yılına kadar 12 milyar doları aşması bekleniyor. Sertifikalı dalgıçların klasik deniz tatili yapan turistlere kıyasla 2 ila 3 kat daha fazla harcama yapabildiği, teknik dalgıçlarda ise günlük harcamanın 650 dolara ulaşabildiği ifade ediliyor. Bu yönüyle dalış turizmi, turist başına harcamayı artırma ve turizmi yılın tamamına yayma hedefleri açısından önem taşıyor.
Çanakkale’nin Gelibolu Yarımadası’nda bulunan sualtı mirası da bu alanda önemli bir potansiyel barındırıyor. Çanakkale Savaşları’nın izlerini taşıyan Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, hem tarihi değeri hem de farklı seviyelerdeki dalgıçlara hitap eden noktalarıyla uluslararası dalış turizmi için öne çıkıyor.
Tarihi batıklar özel yöntemle korunuyor
Yaklaşık 150 kilometrekarelik alana yayılan Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nda 27 batık ve iki resif olmak üzere toplam 29 dalış noktası bulunuyor. Birinci Dünya Savaşı temalı sualtı parkı niteliği taşıyan bölge, dalış tutkunlarına Çanakkale Savaşları’nın izlerini denizin altında keşfetme imkânı sunuyor.
Ancak deniz altında geçen yıllar, tarihi batıkların korunmasını da önemli hale getiriyor. Deniz sıcaklığındaki değişimler, korozyon ve sualtı ekosistemindeki değişiklikler, batıkların fiziksel yapıları üzerinde aşınma riski oluşturuyor.
Bu kapsamda başlatılan ‘Derin Miras’ projesiyle batıklara fiziksel müdahalede bulunulmadan koruma uygulanıyor. Batıkların yanına yerleştirilen özel çinko anotlar aracılığıyla katodik koruma yöntemi kullanılıyor. Bu yöntemle metal yüzeylerdeki korozyonun azaltılması ve tarihi batıkların daha uzun süre korunması hedefleniyor. Aynı zamanda batıkların çevresinde zaman içerisinde oluşan doğal sualtı yaşam alanlarının da korunması amaçlanıyor.
İlk uygulama HMS Louise batığında yapıldı
Proje kapsamında ilk katodik koruma uygulaması, Suvla Koyu’nun kuzeyinde bulunan İngiliz savaş gemisi HMS Louise üzerinde gerçekleştirildi.
13 metre derinlikte bulunan 82 metre uzunluğundaki geminin yaklaşık 45 metrelik bölümü kum üzerinde, geri kalan kısmı ise kumun altında yer alıyor. Uygulamayla tarihi geminin korozyona karşı korunması için çalışma başlatıldı.
Projenin kapsamı, tek bir batığın korunmasıyla sınırlı kalmıyor. Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’ndaki tarihi mirasın korunması, dalış turizmi aracılığıyla daha geniş kitlelere tanıtılması ve bölgenin uluslararası ölçekte tanınan bir dalış merkezi haline getirilmesi hedefleniyor.
Dev batıklar dalgıçları tekrar Gelibolu’ya çekebilir
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, farklı derinliklerdeki dalış noktalarıyla hem başlangıç seviyesindeki dalgıçlara hem de ileri seviye ve teknik dalış yapanlara hitap ediyor. Parkta 7 metreden başlayan dalış noktaları bulunurken, bazı batıklara ulaşım iskeleden yaklaşık 10 dakika, bazılarına ise 1,5 saate kadar sürebiliyor.
Bölgenin dikkat çeken batıklarından biri olan SS Carthage, 85 metre derinlikte bulunuyor. 123 metre uzunluğundaki batığın tamamını deneyimlemek isteyen dalgıçların 40-50 dalış planlaması gerekebiliyor. Bu özellik, Gelibolu’nun tek seferlik ziyaretlerin ötesine geçerek dalış tutkunlarının tekrar tekrar ziyaret edebileceği bir destinasyon olma potansiyelini ortaya koyuyor.
Bölgede yılın 12 ayı dalış yapılabilmesi de turizm sezonunun uzatılması açısından önem taşıyor. Dalış amacıyla bölgeye gelen ziyaretçilerin konaklama, restoran, tekne hizmetleri, ekipman kiralama, dalış eğitimi ve rehberlik gibi alanlarda harcama yapması bekleniyor.
Köprüyle ulaşım, sualtı mirasıyla yeni turizm rotası
2022 yılında hizmete açılan 1915 Çanakkale Köprüsü, Çanakkale’ye ulaşımı kolaylaştırırken ‘Derin Miras’ projesi de bölgeye yönelik yeni bir turizm çekim alanı oluşturmayı amaçlıyor.
1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu, projeye maddi destek sağlarken küresel iletişim çalışmalarında da rol üstleniyor. Şirketin bölgede bugüne kadar 321 çevresel ve sosyal proje gerçekleştirdiği belirtiliyor.
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın uluslararası dalış camiasında daha fazla tanınmasıyla birlikte, bölgedeki turizm işletmelerinin ve yerel esnafın da bu hareketlilikten yararlanması hedefleniyor. Dalış merkezlerinden konaklama tesislerine, restoranlardan tekne işletmelerine kadar farklı sektörlerde ekonomik katkı oluşması bekleniyor.
Çanakkale’nin sualtındaki tarihi mirasının korunarak turizme kazandırılması, kentin mevcut turizm çeşitliliğine yeni bir alan ekleme potansiyeli taşıyor. ‘Derin Miras’ projesiyle Gelibolu’nun yalnızca savaş tarihini karadan keşfetmek isteyen ziyaretçilere değil, tarihin izlerini denizin altında görmek isteyen uluslararası dalış tutkunlarına da hitap etmesi amaçlanıyor.
Atakan Alkış