I. Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Savaşları'nda hayatını kaybeden Türk askerlerin anısına yaptırılan Şehitler Abidesi’nin açılış davetiyesini Tarihçi Melike Bayrak Özçelik ortaya çıkarttı.
Tarihin en önemli anlarından olan 1 Dünya Savaşı 28 Temmuz 1914'te başlayarak ve 11 Kasım 1918'de sona erdi. Avrupa merkezli küresel savaşa Osmanlı İmparatorluğu da dahil oldu. 1915 yılında yapılan Çanakkale Savaşları, Birinci Dünya Savaşı içinde, tarihin en kanlı muharebelerinin cereyan ettiği bölümü olarak bilinir. Çanakkale Muharebeleri sırasında hem İtilaf Devletleri hem de İttifak Devletleri çok büyük kayıplar vermiş, yüz binlerce insan şehit ve gazi olmuştur. Dünyadaki güç dengelerini değiştiren Çanakkale Savaşı hem karada hem de denizde Türklerin destansı zaferi ile sonuçlandı.
Çanakkale Muharebeleri sırasında İngiliz, İtalyan, Fransız, Yunan, Yeni Zelanda ve Avustralya askerlerine karşı hem karada hem denizde Türk milleti kahramanca mücadele ederek büyük bir zafer etti. Çanakkale’yi geçilmez kılan Türk askerleri bu savaşta düşmanı büyük bir hezimete uğrattı.
Mustafa Kemal Atatürk, "Ben size savaşmayı değil, ölmeyi emrediyorum" sözleri de bu savaşta tarihe kazınan sözlerdi. Çanakkale Muharebeleri sırasında savaşa katılan bütün devletler çok büyük kayıplar verdi. Birinci Dünya Savaşı'ndaki ölümlerin 6,6 milyonunu sivil kayıplar oluştururken, savaşta yaklaşık 10 milyon asker de hayatını kaybetti. Çanakkale Muharebeleri sırasında 56 bin vatandaş savaş anında, 21 bin vatandaş ise hastanede şehit oldu. Kayıtlara göre Çanakkale savaşlarında toplamda 77 bin şehit verildi. Yaralı, kayıp ve hastalar ile beraber Çanakkale Muharebesi sırasında Türklerin toplam zayiatı 250 bin kişi oldu.
Çanakkale Savaşları'nda hayatını kaybeden kahraman Türk askerlerin anısına Gelibolu Yarımadası'nda, Çanakkale Boğazı'nın ucunda Morto Koyu önündeki Hisarlık Tepe’ye bir anıt yapılmasına karar verildi. Açılan bir proje yarışması sonucunda 37 proje arasından Doğan Erginbaş, İsmail Utkular ve Feridun Kip tarafından hazırlanan proje seçildi. Mimarı Doğan Erginbaş’ın kendi ifadesiyle abide Tüm coğrafyalardan gelen şehitlerimizin toplu bir şekilde göğe yükselişini temsil etmektedir. Ayaklarının üzerinde muharebe anlarını yansıtan kabartma rölyefler de bulunuyor.1915 yılında I. Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Savaşları'nda hayatını kaybeden Türk askerlerin anısına yaptırılan anıt, dört ayak ve bir kubbeden oluşuyor. Temeli 17 Nisan 1954 tarihinde atılarak, 21 Ağustos 1960 tarihinde de yapımı biterek açılışı gerçekleştirildi.
Tarihçi Melike Bayrak Özçelik, tarih sahnelerine kazınan Çanakkale Zaferi’nde şehit olan askerler uğruna yaptırılan Şehitler Abidesinin temel atma merasim davetiyesini arşivlerden çıkarttı. Tarihçi Özçelik, ‘’21 Ağustos
1960'da açılışı yapılan Çanakkale Şehitler Abidesi'nin temel atma merasim programı. 16 - 18 Nisan 1954. ‘Bu Abide, senin için ölenlerindir" Sözleriyle davetiyeyi sosyal medya hesabından paylaştı.
1954 yılının 16 Nisan’ından 18 Nisan’ına kadar süren temel atma töreninde çeşitli merasimler yapıldı. Bugün; binlerce ziyaretçiyi ağırlayan Şehitler Abidesi, temel atma törenden tam 6 yıl sonra son haline kavuştu.
Şehitler Abidesi inşaatının temeli 17 Nisan 1954’te atılmasının ardından Çanakkale Muharebelerinin İkinci Anafartalar zaferinden 45 yıl sonra, 21 Ağustos 1960'da Çanakkale Şehitler Abidesinin açılışı yapıldı. Geçtiğimiz günlerde 61’nci yılına giren Şehitler Abidesinin açılış törenini dönemin gazeteleri manşetlerinden verdi. 21 Ağustos 1960'da ziyarete açılan görkemli Abide bugün Gelibolu yarımadasının ucunda Çanakkale merkezinden de görülebiliyor. Abidenin yanında Mehmetçik Anıtı, Türk Bahçesi, Mustafa Kemal Çanakkale'de Anıtı, Yaralı Asker Anıtı, Meçhul Asker Kabri ve Türk Şehitliği de yer alıyor.
Abidenin arka bölümünde yer alan sembolik mezarlıklar2007 yılında ziyarete açıldı. Şehitlikte Çanakkale Muharebeleri sırasında şehit düşen ve bugüne kadar isimleri tespit edilebilmiş 59 bin 408 şehidimizin isimleri bulunuyor. Yine sembolik şehitliğin önünde muharebe dönemini yansıtan 45 m uzunluğunda bir rölyef yer alıyor. Rölyefi geçtikten sonra, sembolik şehitliğin başlangıç bölümünde meçhul asker mezarı ve Mustafa Kemal Atatürk’ün 1934’te müttefik askerleri için söylediği sözlerin yer aldığı mermer bir kitabe burada ziyaretçileri karşılıyor.
Ülkenin dört bir yanından gelen vatandaşlar ve devlet erkânı her yıl 18 Mart tarihinde, Görkemli Şehitler Abidesi’nde şehitleri anıyor. Ayrıca 18 Mart dışında her gün Türkiye’nin dört bir yanından gelen yüzlerce ziyaretçi Abideyi ziyaret ederek savaşta şehit olan atalarını anıyor.
Arzu Baladur