Koronavirüs vakaları artarken korona pozitif olan vatandaşların izolasyonda kalmalarını sağlamak ve bunu takip etmek adına hayata geçen HES kodu uygulamasında sahtekârlıklar da başladı. Testi pozitif çıkanların, dışarı çıkmaları yasak olduğu için başkalarına ait HES kodu alarak başta AVM olmak üzere dışarıda dolaştıkları öğrenildi.
Çin’in Wuhan kentinde başlayan ve hızla tüm dünyaya yayılan koronavirüs nedeniyle dünyada 3 milyona yakın kişi hayatını kaybetti. Sağlık Bakanlığı Geçtiğimiz mart ayında salgını kontrol altına almak amacıyla Hayat Eve Sığar(HES) uygulamasını hayata geçirdi. Hes uygulaması içinde yer alan HES Kodu, ülkemizde Kontrollü Sosyal Hayat kapsamında, ulaşım ya da ziyaret gibi işlemlerde kurumlarla ve kişilerle, Covid-19 hastalığı açısından herhangi bir risk taşıyıp taşımadığınızı güvenli şekilde paylaşmaya yarayan bir kod olarak kullanılmaya başlandı.
HES KODLARI KİŞİYE ÖZEL
Geçtiğimiz Mart ayından beri mekanlara giriş çıkışta zorunlu tutulan HES kodu Koronavirüs salgınıyla mücadelede önemli araçlardan biri haline geldi. Türkiye’de artan vakalar sonunda daha fazla iş yeri ve mekanda Hes kodu sorgulanması zorunlu hale geldi. BU kapsamda HES kodu olmayanlar ya da koronavirüs pozitif veya temaslı olanlar toplu taşıma araçları, toplu kullanım alanları gibi yerlerde bulunamıyor. Ayrıca hes kodu sayesinde tanımadığınız biriyle temaslı olmanız durumunda tespit kolaylaşıyor.
Üretilen hes kodları sorgulandığında TC kimlik numarasının son 3 hanesi ile isim ve soy ismin sadece ilk 2 hanesi gösteriliyor. En altta ise Risk durumu ‘Risklidir’ yada ‘Risksizdir’ olarak yer alıyor. Eğer yaptığını test sonucu pozitif veya henüz test yaptırmadıysanız ama temaslıysanız risk durumunuz risklidir olarak görünecektir.
RİSKLİ KİŞİLER DIŞARIDA
Üretilen Hes kodları kişiye özel olduğu gibi bu kodların tüm yönetimi de vatandaşlara ait. Son zamanlarda artan vakalar sonunda HES kodunda sahtekarlık gündeme geldi. HES kodunu sorgulayan kişi Hes kodu ile TC kimliğe birlikte bakmadığından bu durum sahtekarlığa davetiye çıkartıyor. Korona virüs testi pozitif çıkan ve karantinada olması gereken bireyler başkasına ait HES kodlarıyla kamu kurumlarında, toplu taşıma araçlarında, AVM'ler de ve restoranlara giriş yapabiliyor. Koronavirüs testi pozitif çıkan ve karantinada olması gereken kişiler bu kodları ya negatif bir tanıdıklarından ya da sosyal medyada HES kodunu paylaşan birilerinden ekran görüntüsü alarak buluyor.
HES KODU SAHTEKARLIĞI ÇANAKKALE’DE DE VAR!
Öte yandan vatandaşlar bu durumu özellikle AVM’de denediklerini belirtiyor. Böylesine bir sahtekarlığın yapıldığını duyan Çanakkaleli bir vatandaş gerçekten kontrolünün yapılıp yapılmadığını öğrenmek için AVM’ye girişte yakınındaki kişi ile telefonlarını değiştirerek AVM’ye kolaylıkla giriş yaptıklarını ifade etti. Risksiz olarak birbirlerinin HES kodlarıyla giriş yapan vatandaşlar riskli bireylerin de bu şekilde girdiklerini kanıtladı. Vatandaşlar HES kodunun kimlik ile birlikte kontrol edilmemesinden dolayı riskte olduklarını ifade ediyorlar. Uzmanlar ise salgının artmasının arka planında Hes kodu sahtekarlığının olabileceğini ifade ediyor.
HES KODU NE İŞE YARAR?
Paylaşılan firma ya da kurum HES kodu ile kişinin sağlık durumunu sorgular, risk varsa seyahat ya da ziyaret onaylanmaz. Örneğin uçak, tren, otobüs vb. seyahatinize başlamadan önce HES kodunuzu paylaşacaksınız. Paylaşılan HES kodları üzerinden tüm yolcuların Covid-19 riski taşıyıp taşımadığı sorgulanabilecek ve bu sayede riskli kişilerin seyahati engelleniyor.
Ayrıca seyahat sırasında herhangi bir risk taşımayan ancak risk durumları sonradan oluşan kişilerle de 14 gün içinde birlikte seyahat etmişseniz, b kod sayesinde sizinle iletişime geçilerek size sağlık ve rehberlik hizmeti sağlanıyor.
HES KODUNU ALMAK İÇİN 3 YÖNTEM
HES kodu üç yöntem ile alınabşiliyor. HES kodunuzu; Hayat Eve Sığar Mobil Uygulaması ( IOS ve Android) ile, 2023 kısa numarasına göndereceğiniz SMS ile;HES yazıp aralarında boşluk bırakarak sırasıyla; T.C. Kimlik Numarası, T.C. Kimlik Seri Numarasının son 4 hanesi ve paylaşım süresi (gün sayısı olarak) yazarak ve 2023’e SMS göndererek, Mavi Kartlı veya TC kimlik numarası 97, 98, 99 ile başlayan kişiler; HES yazıp aralarına boşluk bırakarak sırasıyla; T.C. kimlik numarası, doğum yılı ve paylaşım süresi (gün sayısı olarak) yazarak ve 2023’e SMS göndererek, T.C. Kimlik veya Yabancı Kimlik (99,98,97 ile başlayan) Numarası bulunmayan kişiler için Pasaport bilgileri ile; HES yazıp aralarında boşluk bırakarak sırasıyla, Uyruk, Pasaport Seri Numarası, Doğum yılı, Soyadı yazarak 2023’e SMS göndererek alabildiğiniz gibi ayrıca e-Devlet ile de almanız mümkün. e-Devlet üzeriden hesabınıza giriş yaparak, HES Koduna ait işlemler; üretme, silme, sorgulama ve detaylarını görüntüleme işlemleri gerçekleştirebilirsiniz. 18 yaş altı çocuklarınız için HES kodunu e-Devlet üzerinden oluşturabilirsiniz.
Ayrıca; Yurtiçi GSM operatörüne ait numarası bulunmayan yabancı kişiler için Pasaport bilgileri ile; HES yazıp aralarında boşluk bırakarak sırasıyla, Uyruk, Pasaport Seri Numarası, Doğum yılı, Soyadı yazarak +90555 944 3821’e SMS göndererek HES Kodu alınabiliyor.
Hülya Öz