Reklam

Coğrafi Keşifler Sırasında Osmanlı'nın Durumu ve Konumu - 2

.

331 0

Ender Özgün

Ender Özgün

 
Meseleyi sonuca bağlayacak olursak: Kolomb'un tesadüfi keşfi, dünya düzenini alt-üst edecek ve Osmanlı'nın hızla tepki bile veremeyecek konuma düşmesine sebep olacaktı. Ancak tarihi vakaları, o vakaların yaşandığı günlerin içinde muhakeme edip siyasi ve sosyal şartlarını düşünerek analiz edersek, çok sağlıklı bir iş yapmış oluruz. Evet amerika 19. yüzyıldan itibaren dünyanın süper gücü olma yolunda dev adımlar atmaya başlamıştı. ancak aynı Amerika'nın 16-17. yüzyıllarda böyle bir potansiyeli yoktu, o zamanın süper gücü olan Osmanlı da -kendine göre haklı olarak- meseleye fazla ehemmiyet göstermemişti.
 
Bu kadar mı? Osmanlı'nın hiç mi hatası yok bu keşiflerde diyecekler için... Kısmen de olsa var.
 
Bizim derya kaptanlarımız çok donanımlı ve gözü pek insanlardı. (Coğrafyayı avucunun içi gibi bilenler vardı. Bunlar öyle boş insanlar değildi, çok birikimli ve algıları yüksek olan insanlardı.) İçlerinde Hayrettin, Piri Reis, Turgut Reis gibi dünya çapında nam salmış olanlar Osmanlı'nın gücüne güç katıyordu. ancak ne yazık ki bu ufku derya olan kaptanları teşvik edecek vizyonu geniş bir yönetim sınıfı da Osmanlı'da maalesef yoktu. Osmanlı'ya Fatih Sultan Mehmet gibi birkaç padişah daha gelseydi, bu keşifler çağında da bence bir nebze bile olsun daha farklı profil çizebilirdik.
 
Osmanlı, kendi iç dünyasına kapanmış padişahların olayları iyi takip edememesi ve öngörüsüzlüğünden dolayı keşifler çağında ''benim keyfim iyi, siz bana karışmayın, ne yaparsanız yapın'' diyerek olayları izlemekle yetindi.
 
Evet senin keyfin iyidi de, 70-80 sene sonra ne olur-ne biter, dünya nasıl şekillenir, biz nasıl hamleler yaparız diye hiç düşünmeyip günlük politikalarla Viyana kapılarına gidip elin boş dönersen, öyle geri kalırsın işte. Geri kalmak da ne ama! Tur bindirip gitti adamlar... Bugün keyfin yerindeyse yarın da böyle olacak diye bir garantin yok ki. Neden onca denizcini örgütleyip sistematik şekilde bir şeyler ortaya koymadın? Neden Piri Reis'e hak ettiği itibarı vermek yerine onun kellesini aldın? Neden gelecek yılları düşünemedin?
 
Meseleyi hülasa edecek olursak: Avrupa'nın ekonomik olarak 15 ve 16. yüzyıllardaki zor durumu, onları yeni maceralara iterken bizim de rehavete kapılıp asırlarca göbeğimizi kaşımamıza sebep oldu... Son yüzyıla girildiğinde ise artık kaşıyacak göbeğimiz bile kalmamıştı.
 
Dahası, Avrupa'nın keşifler çağında elde ettiği başarılar ve kazanımlar, sanayi devrimiyle birlikte birçok Avrupa ülkesinin seri üretime geçip dünyada söz sahibi olmasını kolaylaştırdı. Çünkü Amerika'nın hem insan kaynağından, hem de yeraltı zenginliklerinden istifade eden Avrupalı Devletler (Afrika-Amerika arası köle ticaretleri vesaire), 19-20. yüzyıla gelindiğinde sınırsız gücün doruk noktasına ulaşmışken; Osmanlı'nın elinde avucunda ne varsa her şeyi kaybedip, sanayi alanında da hiçbir yatırım yapamamasına sebep olmuştu. Çünkü Osmanlı son yüzyılında artık bir bir tüm yerleri kaptırırken, kaptırdığı yerlerdeki insan gücü ve yeraltı kaynaklarını da kaçırmış oluyordu. İşte biz bu yüzden sanayileşen bir toplum olamadık.
 
 
 
 


Etiketler; #ender
Yorum Ekle
İsim
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.