Reklam

‘’Nerde O Eski Bayramlar’’, Neydi o eski bayramlar ?

Sıklıkla duyduğumuz her önemli ve değerli zamanlardan bahsederken nerde o eski ramazanlar, nerde o eski bayramlar laflarını işitmişsinizdir.

524 0

İbrahim Akın Kazancı

İbrahim Akın Kazancı

Toplumsal olarak özellikle toplumuzda yaşça büyük kimselerin söylediği bu söz aslında eskiye olan özlemin  ve o lezzetin hiç gitmediğini hatırlatır. Bayrama günler kala nerde o eski bayramlar denilen bayramların da eskisine giderek, Ramazan bayramının en etkili olduğu Osmanlı devletinin, özellikle klasik dönemi fatihten sonrası artan bir eğlence ile kutlanmaya başlanmıştır. Bakalım Nasılmış o eski bayramlar..

Osmanlı’da Kurban Bayramı’na ”Iyd-i Adha”, Ramazan Bayramı’na ise ”Iyd-i Said-i Fıtr” denirdi. Osmanlı’da Ramazan Bayramı’nın geldiğini anlamak için hilalin görülmesi beklenirdi. 29’unda hilalin görülmemesi durumunda 30’unda top atılır ve ertesi günün bayram olduğu müjdesi verilirdi. Bu eyleme ”tekmil-i selasin” ismi verilirdi. Ramazan Bayramı’nın ve Kurban Bayramı’nın ne zaman başlayıp ne zaman bittiğini belirlemek İstanbul kadısının görevi idi. Kadı bu durumları tespit eder ve saraya bildirirdi. Daha sonrasında bayram saray tarafından halka bildirilirdi. Kadı yaptığı bu görev için yüklü bir bahşiş alırdı.
Bayramın tarihinin belli olmasından sonra memur ve subaylara ikramiye dağıtılırdı. Devletin zor zamanlarda dönemlerde hiç maaş verilmez veya yarım maaş verilirdi. Büyük camilerde iftariye ve kürk bahası altında hediyeler dağıtılırdı. Askere salata, helva, kuzu ve şeker verilirdi. Osmanlı döneminde, yurtta güvenliği sağlamakla görevli askeri polis örgütü olan zaptiyeye fes ve püskül verilirdi. Eğer bunlar verilemezse bunların bedeli ödenirdi. Yine bayram nedeniyle hapishanelere helva dağıtılır, cezasının üçte ikisini çekenlerin bir bölümü affedilirdi.Resmi yapılan bayramlaşmalar ise bayramdan önce başlardı. 1800’lü yıllarda yeni bir adet olan mektup ve telgraf ile bayram tebriki başlamıştı. Önemli isimler padişahın bayramını mektup ve telgraf ile kutlarlardı. Kutlama yapanların bir listesi çıkartılır ve padişaha sunulurdu. Bu kutlamalara padişah tarafından cevap yazısı gönderilirdi.Saraydaki kutlama ‘’Teşrifat Kalemi’’ tarafından organize edilirdi. Bu daire tarafından bayram merasimine katılacaklara davet tezkerileri dağıtılırdı. Saraydaki bayramlaşma ise Fatih Kanunnamesi çerçevesinde yapılırdı. Padişah bayram sabahında Hırka-i Saadet Dairesi’nde namaz kılar ve namazdan sonra buraya taht konulurdu. Padişah yerine oturduktan sonra hocalar tarafından dualar okunur, görevliler hocalara hediyeliklerini verirdi.
 Kannuname çerçevesinde bazı kişilerin padişah ile bayramlaşma hakkı bulunuyordu. Kişiler Ayasofya Camii’nde namazlarını kılarak saraya gelirlerdi. Ve belirli törenler ile padişahın bayramını kutlarlardı. Tören sırasında kimin nerede duracağından hangi sözü söyleyeceğine kadar her şey belliydi.  Bu tören bitiminde padişah Has Oda’ya geçerdi. Yine aynı şekilde ”Bayram Alayı” eşliğinde özel süslenmiş atına biner, camiye doğru yola çıkar, birlikte namaz kılınır ve geri dönülürdü.
. Yine aynı şekilde bu zamanlarda halka açık büyük şenlikler gerçekleştirilirdi. Şenliklerde yarım ay şeklinde oturulur ve padişahın otağı merkezde yer alırdı. Otağın hemen yanında ise ziyafet çadır bulunurdu. Şenlikler belirli kurallar çerçevesinde yapılırdı. Fişek, mahya ve kandil gösterileri olurdu. Şenliklerde esnaf oyunları ve sportif gösteriler olurdu.
Tüm bunlara ek olarak bayramda halk hazır giyim olmadığından kendi kıyafetlerini önceden dikmeye başlardı. Durumu iyi olan bireyler ihtiyaç sahipleri için de giysiler dikerdi. Misafirliklerde önce şeker ardından kahve ikram edilirdi. Sarayda ve halkta bayram gelenekleri zaman içinde bazı geleneklerin unutulması, bazılarının eklenmesi ile de farklılıklar gösterdi. Şüphesiz günümüzde de Bayram tatil paket turları haline evrilmesi dünden bugüne olmuş değil, ama emin olun bu bayramlar bile ileride ‘’nerde o eski bayramlar’’ denilen bayramlar haline gelecek iyi bayramlar, bayramınız bayram olsun…
 

Yorum Ekle
İsim
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.